Η Βολιβία ως εργαστήριο της ταξικής πάλης

Είναι αυτή η αρχή μιας αντεπίθεσης στους δρόμους απέναντι στο νέο δεξιό κύμα στη Λατινική Αμερική; ~ Sindicalismo.org ~

Η εργατική, αγροτική και λαϊκή εξέγερση στη Βολιβία ενάντια στην κυβέρνηση του Rodrigo Paz εξελίσσεται μέσα σε ένα ταραγμένο περιφερειακό πλαίσιο, που χαρακτηρίζεται τόσο από την ηγεμονική παρακμή των Ηνωμένων Πολιτειών όσο και από τις ανανεωμένες ιμπεριαλιστικές τους προσπάθειες να επεκτείνουν την επιρροή τους στη Λατινική Αμερική. Σε αυτό το πλαίσιο, ο Paz στη Βολιβία, ο Milei στην Αργεντινή και ο Kast στη Χιλή -τρία πρόσωπα της ίδιας ιμπεριαλιστικής επίθεσης- βιώνουν επιταχυνόμενες κρίσεις. Το στρατηγικό ερώτημα του πώς μπορεί να ηττηθεί η φιλοϊμπεριαλιστική δεξιά γίνεται όλο και πιο συγκεκριμένο.

Αυτό που διακυβεύεται στη Βολιβία τις τελευταίες εβδομάδες είναι το κατά πόσο γινόμαστε μάρτυρες της αρχής μιας αντεπίθεσης στους δρόμους απέναντι στο νέο δεξιό κύμα στη Λατινική Αμερική. Ο πρόεδρος Rodrigo Paz βρίσκεται στην εξουσία μόλις λίγο περισσότερο από έξι μήνες και ήδη αντιμετωπίζει μια εξέγερση που ωριμάζει από τις αρχές αυτού του χρόνου, παρά τις προδοσίες της γραφειοκρατίας και την καταστολή. Μεταξύ Δεκεμβρίου 20ο25 και Ιανουαρίου 2026 υπήρξαν τρεις εβδομάδες αποκλεισμών δρόμων και κινητοποιήσεων.

Σήμερα βρισκόμαστε αντιμέτωποι με μια εργατική, αγροτική και λαϊκή εξέγερση. Στις 16 Μαΐου, η κυβέρνηση επιχείρησε να καταστείλει τις διαμαρτυρίες με βίαιη καταστολή που άφησε πίσω της τέσσερις νεκρούς. Το αποτέλεσμα ήταν το αντίθετο: την επόμενη ημέρα οι οδικοί αποκλεισμοί αυξήθηκαν και τη Δευτέρα που ακολούθησε μια μαζική πορεία κατέβηκε από το El Alto προς τη La Paz με το σύνθημα «Έξω ο Paz». Μια ακόμη ημέρα κινητοποιήσεων και αποκλεισμών πραγματοποιήθηκε την Παρασκευή, 22 Μαΐου. Το επόμενο Σάββατο, η κυβέρνηση προσπάθησε να σπάσει τους αποκλεισμούς, όμως η επιχείρηση αυτή, γνωστή ως «λευκές σημαίες», απέτυχε πλήρως χάρη στην αντίσταση των διαδηλωτών. Στις 24 Μαΐου καταγράφηκαν σχεδόν 60 αποκλεισμοί σε ολόκληρη τη χώρα. Τη Δευτέρα 25 Μαΐου πραγματοποιήθηκε νέα ημέρα κινητοποιήσεων από το El Alto προς τη La Paz, η μεγαλύτερη των τελευταίων εβδομάδων, με τη συμμετοχή νέων κοινωνικών σγτρωμμάτων στη σύγκρουση.

Με το σχέδιο της κυβέρνησης Paz αυξάνονται οι τιμές των καυσίμων, γίνονται επιθέσεις στην εκπαίδευση και την υγεία ενώ μειώνεται η φορολογία των μεγάλων επιχειρήσεων, επιδιώκεται η καταπάτηση αγροτικών και ιθαγενικών γαιών για να λεηλατηθεί το λίθιο και οι κοινοί φυσικοί πόροι και να βαθύνει την υποταγή της χώρας στο ΔΝΤ και τον ιμπεριαλισμό. Δεν προκαλεί έκπληξη το γεγονός ότι η κυβέρνηση Τραμπ έσπευσε να στηρίξει ανοιχτά τον Paz, ότι ο Netanyahu βρέθηκε επίσης στο πλευρό του, ούτε ότι ο Milei έστειλε ακόμη και μεταγωγικά αεροσκάφη Hercules στη βολιβιανή κυβέρνηση. Αυτή η υποστήριξη εξηγείται από το γεγονός ότι όσα συμβαίνουν στη Βολιβία ανοίγουν την προοπτική να ηττηθούν στους δρόμους οι φιλοϊμπεριαλιστικές δεξιές κυβερνήσεις.

Μέσα στην όξυνση της ιμπεριαλιστικής επίθεσης στην περιοχή, ο αμερικανικός ιμπεριαλισμός βλέπει τον κίνδυνο η βολιβιανή εξέγερση να ανατρέψει έναν από τους βασικούς του συμμάχους. Αυτό πρέπει επίσης να ερμηνευθεί στο πλαίσιο της αντιπαράθεσης με την Κίνα. Πρόκειται για μια προσπάθεια επαναβεβαίωσης του γεωπολιτικού ελέγχου σε αυτό που θεωρείται η «πίσω αυλή» των ΗΠΑ. Και η Βολιβία αποτελεί στρατηγική περιοχή, καθώς ανήκει στο «Τρίγωνο του Λιθίου» μαζί με τη Χιλή και την Αργεντινή.

Με τη νέα του Εθνική Στρατηγική Ασφάλειας, ο Τραμπ εγκαινίασε τη δική του εκδοχή του Δόγματος Μονρόε, με το σύνθημα «Η Αμερική στους Αμερικανούς». Προχώρησε στη Βενεζουέλα, όπου εγκαθίδρυσε ένα σχεδόν καθεστώς προτεκτοράτου με τη βοήθεια της Delcy Rodríguez. Τώρα ασκεί εκ νέου ακραίες πιέσεις στον κουβανικό λαό, όπου μια πιο άμεση επίθεση θεωρείται πολύ πιθανή. Στις 20 Μαΐου πραγματοποιήθηκε μια επιχείρηση σε δύο μέτωπα: ο Ραούλ Κάστρο κατηγορήθηκε για ανθρωποκτονία σε σχέση με την κατάρριψη δύο μικρών αεροσκαφών το 1996 και το αεροπλανοφόρο USS Nimitz αναπτύχθηκε στην Καραϊβική.

Ο Τραμπ είναι αποδυναμωμένος από τις ήττες του απέναντι στο Ιράν και αντιμετωπίζει σημαντική κριτική στο εσωτερικό των ΗΠΑ: σύμφωνα με την τελευταία δημοσκόπηση Reuters-Ipsos, η δημοτικότητά του βρίσκεται στο χαμηλό 35%. Η παρακμή της αμερικανικής ηγεμονίας επιταχύνεται και ακριβώς αυτό το γεγονός την ωθεί σε πιο επιθετικές παρεμβάσεις ενάντια στους λαούς της περιοχής. Μια ήττα της κυβέρνησης Paz στους δρόμους θα αποτελούσε, σε αυτό το πλαίσιο, σοβαρό πλήγμα για τις κυρίαρχες τάξεις σε περιφερειακό επίπεδο και για τα σχέδια του αμερικανικού ιμπεριαλισμού.

Η εξέγερση στη Βολιβία, που εξακολουθεί να εξελίσσεται, αναδεικνύει μια σειρά κρίσιμων ζητημάτων για όσους αγωνίζονται ενάντια στη φιλοϊμπεριαλιστική δεξιά στην περιοχή. Πρώτον, δείχνει ότι η άμεση δράση είναι η μόνη γλώσσα που καταλαβαίνουν αυτές οι κυβερνήσεις. Δεν μπορούν να ηττηθούν με εκκλήσεις να σεβαστούν μια δημοκρατία την οποία οι ίδιες παραβιάζουν μόλις αναλάβουν την εξουσία προκειμένου να εφαρμόσουν τα φιλοϊμπεριαλιστικά τους σχέδια, αλλά μόνο μέσω της άμεσης δράσης. Όσο υπήρχαν δηλώσεις, ανακοινώσεις και «διάλογοι», ο Paz προωθούσε αδιάκοπα το πρόγραμμα λιτότητάς του· όταν ξεκίνησαν οι αποκλεισμοί και οι κινητοποιήσεις, τις οποίες η καταστολή δεν κατάφερε να καταπνίξει, η κυβέρνησή του εισήλθε σε βαθιά κρίση.

Δεύτερον, η αυτοοργάνωση αποδεικνύεται η μόνη εναλλακτική λύση απέναντι στην μη άμεση κινητοποίηση που προωθούν οι γραφειοκρατίες. Η Βολιβία παρουσιάζει τάσεις προς αυτήν την κατεύθυνση: χάρη στην αυτοοργάνωση, που εκφράζεται κυρίως μέσω των αποκλεισμών οι οποίοι διατηρούνται από αυτοοργανωμένες επιτροπές, ο αγώνας συνεχίζεται παρά τους ελιγμούς της COB (Βολιβιανό Εργατικό Κέντρο) και την κυβερνητική καταστολή. Η εξέλιξη αυτών των μορφών αυτοοργάνωσης σε ανώτερες μορφές συντονισμού είναι εκείνη που μπορεί να συγκροτήσει τις απαραίτητες δυνάμεις για την επιβολή ενός ενιαίου μετώπου, οδηγώντας στη μαζικοποίηση του αγώνα και στην πραγματοποίηση μιας γενικής απεργίας που θα επιβάλει την παραίτηση του Paz και όλων των πραξικοπηματιών.

Τρίτον, η όλη διαδικασία στη Βολιβία δείχνει επίσης ότι η άμεση δράση και η αυτοοργάνωση συγκρούονται διαρκώς με τις προσπάθειες προδοσίας από τις γραφειοκρατίες, αναδεικνύοντας τη σημασία ενός ισχυρού επαναστατικού κινήματος που να αντιπαρατίθεται αποφασιστικά στη γραφειοκρατία, ώστε το κίνημα να μην εξαρτάται από τη βούλησή της και η ενέργεια που απελευθερώνουν οι μάζες να μην παγιδεύεται στον κύκλο κινητοποίησης και θεσμικής ενσωμάτωσης. Με άλλα λόγια, υπογραμμίζει τη σημασία μιας πολιτικής οργάνωσης που να αγωνίζεται σταθερά για την ανεξάρτητη συγκρότηση ενός εργατικού, αγροτικού και λαϊκού μπλοκ ικανού να αναλάβει τον έλεγχο της κατάστασης.

Η εξέγερση στη Βολιβία δεν αποτελεί μεμονωμένο επεισόδιο· είναι ένα εργαστήριο όπου δοκιμάζονται τα στρατηγικά ζητήματα που αντιμετωπίζει ολόκληρη η περιοχή. Αν ο Paz πέσει, αν η γενική απεργία γίνει πραγματικότητα, αν οι επιτροπές αποκλεισμών καταφέρουν να υπερβούν τον γραφειοκρατικό μηχανισμό και να οργανωθούν σε έναν εθνικό συντονισμό, τότε οι επιπτώσεις για τον Milei, τον Kast και το σύνολο της δεξιάς στην περιοχή θα είναι αναπόφευκτες. Αυτό που διακυβεύεται στη Βολιβία, αλλά και ολοένα περισσότερο σε ολόκληρη την περιοχή, είναι η δυνατότητα να αλλάξει η πορεία της ιστορίας. Αυτός είναι ο στρατηγικός ορίζοντας και καθήκον του επαναστατικο΄λυ κινήματος είναι να σταθεί στο ύψος των περιστάσεων.

*Το κείμενο στην αρχική μορφή στην αγγλική δημοσιεύτεται εδώ: https://freedomnews.org.uk/2026/05/29/bolivia-as-a-laboratory-of-class-struggle/?fbclid=IwY2xjawSHZBJleHRuA2FlbQIxMABzcnRjBmFwcF9pZBAyMjIwMzkxNzg4MjAwODkyAAEeNON6vD23GnB4ILHPPEe5lZIdCIGHc1ApNWaH31J5bVJjHdOTUuOaTH9Lx7M_aem_Mnec5uuFDJ8GmbfVmtz33g Μετάφραση: Ούτε Θεός Ούτε Αφέντης