Si e shndërron Petrit Halilaj kujtesën e Kosovës në art botëror?

PRISHTINË — Artisti i njohur kosovar, Petrit Halilaj, ka folur mbi rrugëtimin e tij artistik dhe jetësor në një intervistë për Telegrafin. Ai ka treguar se si kujtesa e luftës dhe trauma e Kosovës mund të shndërrohen në një gjuhë botërore të artit bashkëkohor, pa u kthyer në një burg për të ardhmen.

Gjatë fëmijërisë së tij në kampin e refugjatëve në Kukës, Halilaj vizatonte me të dyja duart: me njërën zogjtë dhe me tjetrën skenat e luftës. Ky dualizëm mbetet shtylla kryesore e krijimtarisë së tij edhe sot, ku arti lëkundet midis dëshmisë së dhimbjes dhe kërkesës për fluturim.

Sipas artistit, dora e parë e krijimit funksionon si arkiv që mbledh përshtypjet e luftës, dëbimit dhe efekteve të projektit imperial të Serbisë. Ndërkaq, dora tjetër refuzon që e tashmja të jetë përsëritje e tragjedisë, duke sjellë alternativa të reja e duke mos lejuar që trauma të fshihet për komoditet.

Halilaj thekson se nuk e mendon kujtesën si një muze me koleksione të fiksuara, por si një element të gjallë si toka apo bari. Ai shprehet skeptik ndaj nostalgjisë kur ajo e mohon rëndësinë e së tashmes dhe tenton të ndërtojë identitetin mbi bazën e dhimbjes historike.

Për artistin, kujtesa e tij nuk kufizohet vetëm në Runik dhe Kosovë, por ajo tashmë shtrihet edhe në qendra të mëdha si Berlini, Nju-Jorku, Meksika dhe Madridi. Kjo hapësirë përfshin dashurinë, miqtë, trupat queer që kërkojnë vendin e tyre dhe një botë që imagjinohet ndryshe.

Instalacioni i tij i fundit, i titulluar "Abetare" dhe i vendosur në çatinë e Muzeut Metropolitan të Artit (The Met) në Nju-Jork për vitin 2024, pasqyron këtë koncept. Ky art kërkon të krijojë hapësira ku dhimbja e kaluar njihet dhe trajtohet, por pa u lejuar të kthehet në burg.

Në këtë proces të gjatë të zhvillimit të tij, një rol të veçantë ka pasur edhe psikologu italian Angelo. Ai i kishte ruajtur me shumë kujdes vizatimet e fëmijërisë së artistit nga periudha e kampit, duke shërbyer si një dëshmi e rëndësishme për krijimin e tij të mëvonshëm.

Burim: Telegrafi — Redaksia ZHURMA