Πάμε στο λαό – Ερρίκο Μαλατέστα

Ας το ομολογήσουμε αμέσως: οι αναρχικοί δεν έχουν σταθεί στο ύψος των περιστάσεων.

Αν εξαιρέσουμε την εξέγερση της Καρράρα που έδειξε το θάρρος τους και την αφοσίωσή τους στην υπόθεση, αλλά και την ανεπαρκή τους οργάνωση, δύσκολα θα αναφέρονταν οι αναρχικοί σε σύνδεση με την εξέγερση του λαού στη Σικελία και άλλα μέρη της Ιταλίας.

Μετά από τόσες φωνές για επανάσταση, η επανάσταση κατέφθασε κι εμείς χάσαμε τα νερά μας και μείναμε σχεδόν αδρανείς.

Μπορεί αυτή η ομολογία να είναι οδυνηρή, αλλά η αποσιώπηση και η απόκρυψή της θα σήμαινε ότι προδίδουμε την υπόθεση και συνεχίζουμε τα λάθη που μας οδήγησαν σε αυτό το σημείο.

Είναι καιρός να αλλάξουμε πορεία!

Κατά τη γνώμη μας, η κύρια αιτία αυτής μας της παρακμής είναι η απομόνωση στην οποία έχουμε κλειστεί σχεδόν παντού.

Λόγω ενός πολύπλοκου συνόλου αιτιών που θα έπαιρνε πολύ χρόνο να εξετάσουμε εδώ, οι αναρχικοί, μετά τη διάλυση της Διεθνούς, έχασαν την επαφή τους με τις μάζες και άρχισαν σιγά σιγά να λιγοστεύουν περιοριζόμενοι σε μικρές ομάδες, ασχολούμενοι μόνο με το να συζητούν αιωνίως και, δυστυχώς, να ξεσκίζονται μεταξύ τους, ή στην καλύτερη περίπτωση να κάνουν λίγο πόλεμο στους νομιμόφρονες σοσιαλιστές.

Επιχειρήθηκε αρκετές φορές κάποια αντίδραση σε αυτή την κατάσταση, με μικρότερη ή μεγαλύτερη επιτυχία. Μα όταν φαινόταν πως θα μπορούσαμε επιτέλους να ξαναρχίσουμε μια σοβαρή δουλειά σε εκτεταμένη βάση, να που βγήκαν κάποιοι σύντροφοι οι οποίοι, από παραπλανημένη αδιαλλαξία, ανήγαγαν την απομόνωση σε ηθικό κανόνα και, έχοντας για στήριγμα την οκνηρία και την ατολμία πολλών που έβρισκαν σ' εκείνη τη «θεωρία» μια βολική δικαιολογία για να μην κάνουν τίποτε και να μη διατρέχουν κανέναν κίνδυνο, κατάφεραν να μας επαναφέρουν στην ανικανότητα.

Εξαιτίας της επίδρασης εκείνων των συντρόφων, για πολλούς εκ των οποίων αναγνωρίζουμε με χαρά μας ότι εκκινούν από τις καλύτερες προθέσεις, το έργο της προπαγάνδας και της οργάνωσης έχει γίνει αδύνατο.

Θέλετε να μπείτε σε μια εργατική οργάνωση; Κατάρα! Δεν συνάδει με τα αναρχικά πιστεύω: κάθε καλός αναρχικός πρέπει να την αποφεύγει σαν πανούκλα.

Θέλετε να ιδρύσετε μια οργάνωση εργατών για να τους καλλιεργήσετε τη συνήθεια να αγωνίζονται αλληλέγγυα ενάντια στα αφεντικά; Προδοσία! Ένας καλός αναρχικός δεν πρέπει να συγχρωτίζεται παρά μόνο με πεπεισμένους αναρχικούς, δηλαδή να βρίσκεται πάντοτε με τους ίδιους συντρόφους· και αν θέλει να ιδρύει οργανώσεις, δεν μπορεί παρά να δίνει διαφορετικά ονόματα στην ίδια ομάδα, αποτελούμενη από τα ίδια πάντα άτομα.

Σκοπεύετε να οργανώσετε και να στηρίξετε απεργίες; Απάτες, απλά ανακουφιστικά μέτρα!

Επιχειρείτε διαδηλώσεις και λαϊκές κινητοποιήσεις; Μασκαραλίκια!

Εν ολίγοις το μόνο που επιτρέπεται να κάνετε για προπαγάνδιση είναι μερικές διαλέξεις, στις οποίες το κοινό δεν έρχεται αν δεν έχει προσελκυστεί από τα εξαιρετικά χαρίσματα ενός ρήτορα, μερικά έντυπα, που διαβάζονται πάντοτε από τον ίδιο κύκλο ανθρώπων· και προπαγάνδα στόμα με στόμα, αν μπορέσετε να βρείτε κάποιον να σας ακούει. Και μαζί μ' αυτά έναν βροντερό ορυμαγδό περί επανάστασης – μιας επανάστασης που, με αυτό τον τρόπο κηρυγμένη, γίνεται σαν τον παράδεισο των καθολικών, μια υπόσχεση για το επέκεινα, που σας αποκοιμίζει και σας βυθίζει σε μια μακάρια αδράνεια για όσο καιρό την πιστεύετε και σας αφήνει σκεπτικιστές κι εγωιστές όταν η πίστη σας φύγει.

Κι ωστόσο γύρω μας ο λαός κινητοποιείται και ακολουθεί άλλα ρεύματα· και οι νομιμόφρονες σοσιαλιστές παίρνουν το πάνω χέρι κι έχουν συχνά επιτυχίες, ακόμα και σε χώρες όπως η Ιταλία όπου ο σοσιαλισμός κηρύχθηκε και αναδείχθηκε για πρώτη φορά από εμάς και όπου έχουμε να παρουσιάσουμε καθόλου άδοξες παραδόσεις αγώνων και θυσιών που έχουν γίνει με συνέπεια και περηφάνια.

Αυτή είναι μια δολοφονική τακτική που ισοδυναμεί με αυτοκτονία. Επανάσταση δεν γίνεται με τρεις κούκους. Απομονωμένα άτομα και ομάδες μπορούν να κάνουν λίγη προπαγάνδα· τολμηρά χτυπήματα, βόμβες και παρόμοια πράγματα, αν γίνουν με ορθό κριτήριο (το οποίο δυστυχώς δεν υπάρχει πάντα) μπορούν να στρέψουν τη δημόσια προσοχή στα δεινά των εργατών και στις ιδέες μας, μπορούν να αφαιρέσουν από το δρόμο μας κάποιο ισχυρό εμπόδιο· η επανάσταση, όμως, δεν γίνεται παρά όταν κατέβει ο λαός στην πλατεία. Και αν εμείς θέλουμε να την κάνουμε, πρέπει να τραβήξουμε με το μέρος μας το πλήθος, όσο πιο πολύ πλήθος μπορούμε.

Και συν τοις άλλοις, αυτή η τακτική της απομόνωσης είναι αντίθετη στις αρχές μας και στο σκοπό που υποστηρίζουμε.

Η επανάσταση, όπως τη θέλουμε εμείς, πρέπει να είναι το ξεκίνημα της ενεργού, άμεσης, αληθινής συμμετοχής των μαζών, δηλαδή όλων, στην οργάνωση και τη διαχείριση της κοινωνικής ζωής. Αν από κάποιο παράδοξο η επανάσταση μπορούσε να γίνει από εμάς μόνους μας, δεν θα ήταν αναρχική επανάσταση καθώς τότε θα ήμασταν εμείς τα αφεντικά και ο λαός, ανοργάνωτος και γι' αυτό ανίκανος και ασυνειδητοποίητος, θα περίμενε τις εντολές μας. Και έτσι όλη η αναρχία θα καταντούσε μια άσκοπη διακήρυξη αρχών, ενώ στην πράξη θα συνέχιζε να υπάρχει ένα μικρό σύνολο που θα εκμεταλλευόταν τις τυφλές δυνάμεις της ασυνειδητοποίητης και υποταγμένης μάζας ώστε να επιβάλλει τις δικές του ιδέες – κι αυτό είναι ακριβώς η εξουσία.

Ας φανταστούμε ότι αύριο με ένα πραξικόπημα θα μπορούσαμε από μόνοι μας, χωρίς τη συμμετοχή των μαζών, να ανατρέψουμε την κυβέρνηση και να παραμείνουμε κύριοι της κατάστασης. Οι μάζες που δε θα είχαν πάρει μέρος στον αγώνα και δε θα είχαν νιώσει τη δραστικότητα της δύναμής τους θα χειροκροτούσαν τους νικητές και θα έμεναν αδρανείς περιμένοντας από μας να τους δώσουμε όλη την ευημερία που τους υποσχόμαστε.

Τι θα κάναμε εμείς; Είτε θα αναλαμβάναμε, στην πράξη αν όχι και τυπικά, τη δικτατορία, κάτι που θα σήμαινε ότι αναγνωρίζουμε τη μη εφαρμοσιμότητα των αντικυβερνητικών ιδεών μας και δηλώνουμε την ήττα μας ως αναρχικοί ή θα κάναμε «από δειλία τη μεγάλη άρνηση» και θα αποσυρόμασταν διακηρύσσοντας τη μεγάλη φρίκη μας για το να πάρουμε τον έλεγχο και αφήνοντας να πάρουν τον έλεγχο οι αντίπαλοί μας.

Κάτι τέτοιο συνέβη, για αρκετά διαφορετικούς λόγους, στους ισπανούς αναρχικούς στις εξεγέρσεις του 1873. Από μια σύμπτωση συνθηκών, βρέθηκαν κυρίαρχοι της κατάστασης σε διάφορες πόλεις, όπως παραδείγματος χάρη στο Σανλούκαρ ντε Μπαρραμέδα και στην Κόρδοβα: ο λαός δεν έκανε τίποτε μόνος του και περίμενε κάποιον να του δίνει εντολές για το τι να κάνει· οι αναρχικοί δεν θέλησαν να πάρουν τον έλεγχο διότι αυτό ήταν αντίθετο με τις αρχές τους... και έτσι επικράτησε η ρεπουμπλικανική αντίδραση πρώτα και η μοναρχική μετά, που αποκατέστησε το παλαιό καθεστώς επιδεινωμένο με διώξεις, συλλήψεις και μαζικές σφαγές.

Πάμε στο λαό: αυτός είναι ο μοναδικός δρόμος σωτηρίας. Όμως δεν πηγαίνουμε με την υπεροπτική αλαζονεία ανθρώπων που ισχυρίζονται ότι κατέχουν την αλάθητη πίστη και περιφρονούν από το ύψος του υποτιθέμενού τους αλάθητου όποιον δεν μοιράζεται τις ιδέες τους. Πάμε για να συναδελφωθούμε με τους εργάτες, για να αγωνιστούμε μαζί τους, για να θυσιαστούμε γι' αυτούς. Για να έχουμε το δικαίωμα, για να έχουμε τη δυνατότητα να ζητήσουμε από το λαό την ορμή και το πνεύμα αυτοθυσίας που απαιτείται στις μεγάλες μέρες της αποφασιστικής μάχης, πρέπει να έχουμε δείξει στο λαό την αξία μας, πρέπει να έχουμε αποδειχτεί πρώτοι στο θάρρος και στην αυταπάρνηση στους μικρούς καθημερινούς αγώνες του. Ας μπούμε σε όλες τις οργανώσεις εργατών, ας ιδρύσουμε όσες περισσότερες μπορούμε, ας δημιουργήσουμε όλο και πιο μεγάλες ομοσπονδίες, ας στηρίξουμε κι ας οργανώσουμε απεργίες, ας προπαγανδίσουμε παντού και με κάθε μέσο το πνεύμα της συνεργασίας και της αλληλεγγύης ανάμεσα στους εργάτες.

Και ας προσέχουμε να μην αγανακτούμε που συχνά οι εργάτες δεν καταλαβαίνουν ή δεν αποδέχονται όλα τα ιδανικά μας και παραμένουν κολλημένοι σε παλιούς τρόπους και παλιές προκαταλήψεις.

Εμείς δεν μπορούμε και δεν θέλουμε να περιμένουμε, για να κάνουμε την επανάσταση, να γίνουν οι μάζες σοσιαλιστικές-αναρχικές με πλήρη συνείδηση. Εμείς ξέρουμε πως όσο διαρκεί η τρέχουσα οικονομικοπολιτική ρύθμιση της κοινωνίας, η τεράστια πλειονότητα του λαού είναι καταδικασμένη στην άγνοια και την υποβάθμιση και δεν είναι σε θέση για άλλο από λίγο ως πολύ τυφλές εξεγέρσεις. Πρέπει να καταστρέψουμε αυτή τη ρύθμιση, κάνοντας την επανάσταση όπως μπορούμε, με τις δυνάμεις που βρίσκουμε στην αληθινή ζωή.

Ακόμα περισσότερο, για να οργανώσουμε τους εργάτες, δεν μπορούμε να περιμένουμε να γίνουν πρώτα αναρχικοί. Πώς θα το κατάφερναν να γίνουν αφημένοι μόνοι τους, με το αίσθημα της ανικανότητας που τους προκαλεί η απομόνωση;

Σαν αναρχικοί πρέπει να οργανωνόμαστε μεταξύ μας, ανάμεσα σε άτομα τελείως πεπεισμένα και σύμφωνα· ενώ τριγύρω μας πρέπει να οργανώνουμε, σε μεγάλες, ανοιχτές οργανώσεις, όσους περισσότερους εργάτες μπορούμε, που θα τους δεχόμαστε όπως είναι και θα προσπαθούμε να τους κάνουμε να προοδεύουν όσο περισσότερο μπορούν.

Σαν εργάτες πρέπει να είμαστε πάντα και παντού δίπλα στους συντρόφους μας στο μόχθο και την εξαθλίωση.

Ας θυμηθούμε ότι ο λαός του Παρισιού είχε αρχίσει να ζητάει ψωμί από το βασιλιά με χειροκροτήματα και δάκρυα συγκίνησης – και δύο χρόνια μετά, έχοντας πάρει, όπως ήταν φυσικό, μολύβι αντί για ψωμί, τον είχε κιόλας αποκεφαλίσει. Και χτες ακόμα ο λαός της Σικελίας ήταν έτοιμος να κάνει επανάσταση παρόλο που χειροκροτούσε ενθουσιωδώς το βασιλιά και όλη του την οικογένεια.

Εκείνοι οι αναρχικοί που εναντιώθηκαν στο κίνημα των "fasci" και το κορόιδευαν, επειδή αυτοί οι άνθρωποι δεν ήταν οργανωμένοι όπως θα θέλαμε εμείς, επειδή χρησιμοποιούσαν συχνά τον τίτλο της «Ασπίλου Μαρίας», επειδή είχαν στις αίθουσές τους την προτομή του Καρλ Μαρξ αντί για εκείνη του Μπακούνιν κλπ. έδειξαν ότι δεν έχουν ούτε επαναστατικό αίσθημα ούτε πνεύμα.

Εμείς δεν έχουμε καθόλου οίκτο, ω όχι, για κείνους που διαβρώνουν τα πάντα με κοινοβουλευτικό δηλητήριο, που ευτελίζουν το κάθε τι σε ζήτημα υποψηφιότητας και που (καλόπιστα ή κακόπιστα, δεν έχει σημασία) θα ήθελαν να μετατρέψουν το λαό σε αιωρούμενο κοπάδι. Αλλά μήπως δεν παίζουμε το παιχνίδι αυτών των επίδοξων βουλευτών και, ακόμα χειρότερα, το παιχνίδι της αστικής τάξης και της κυβέρνησης, αν κηρύσσουμε την απομόνωση και αφήνουμε στα χέρια τους όλες τις οργανωμένες δυνάμεις του προλεταριάτου;

Ας αλλάξουμε πορεία. Η στιγμή είναι σοβαρή. Έχουμε φτάσει σε μία από εκείνες τις κρίσιμες στιγμές της ανθρώπινης ιστορίας που καθορίζουν μια τελείως νέα περίοδο. Από εμάς, που έχουμε γράψει στη σημαία μας τις λυτρωτικές λέξεις του σοσιαλισμού και της αναρχίας, εξαρτώνται η επιτυχία και η κατεύθυνση της επερχόμενης επανάστασης.

L'Art 248, 04-02-1894

Σημείωση

Το κίνημα των fasci ήταν ένα λαϊκό εργατικό και αγροτικό κίνημα της περιόδου 1891-1894 στη Σικελία. Το όνομά του (fasci: μάτσα, δεμάτια) συμβόλιζε την ισχύ εν τη ενώσει, χωρίς να έχει σχέση με το μεταγενέστερο φασιστικό κίνημα. Οι fasci ήταν οργανώσεις αλληλοβοήθειας και συντονισμού κινητοποιήσεων και διεκδικήσεων με μαζικότατη συμμετοχή, που πέτυχαν να βελτιώσουν αρκετά τις συνθήκες εργασίας μέχρι τη βίαιη καταστολή τους από το στρατό και τα δικαστήρια και την επιβολή στρατιωτικού νόμου στη Σικελία.

Μπορείτε επίσης να διαβάσετε περισσότερα σχετικα με τον Ε.Μαλατέστα ΕΔΩ