Gomat e makinës në verë: çfarë bën nxehtësia dhe tre hapa para nisjes

PRISHTINË — Asfalti i gushtit digjet nën rrota, termometri shënon 40 gradë dhe ju niseni drejt bregdetit ose maleve. Gomat nuk ankojnë — por po pësojnë. Vera është stina kur gomat dëmtohen më shpejt, dhe nuk ka sinjal paralajmërues para shpërthimit.

Foto: Wikimedia Commons

Pse ka rëndësi

• Rrezet ultravjollcë dhe temperaturat ekstreme përshpejtojnë plakjen e gomave — materiali thahet, humbet elasticitetin dhe shfaqen çarje në sipërfaqe ose anët.
• Gomat me presion jo të duhur — shumë të ulët ose shumë të lartë — konsumohen më shpejt dhe rrisin rrezikun gjatë udhëtimeve të gjata.
• Kombinimi i nxehtësisë, asfaltit të djegur dhe shpejtësisë së lartë krijon ngarkesë maksimale mbi gomë pikërisht kur ne vozisim më shumë.

Ekspertët e cituar nga Albeu.com shpjegojnë çfarë ndodh: rrezet ultravjollcë dhe nxehtësia ekstreme ndikojnë drejtpërdrejt mbi gumën. Materiali thahet dhe humbet elasticitetin — vetinë që e bën gomën funksionale kur godet gropa, kthesat e forta ose frenat e papritura. Kur elasticiteti bie, shfaqen çarje të vogla në sipërfaqe ose në anët e gomës. Ekspertët e quajnë këtë plakje e thatë — dhe nuk është çështje estetike. Çarjet dobësojnë strukturën dhe rrisin mundësinë e shpërthimit ose humbjes së papritur të presionit gjatë vozitjes.

Gazeta Express dhe Lajmi.net , duke cituar Telegrafin, sqarojnë mekanizmin: ekspozimi i zgjatur ndaj diellit e përshpejton ndjeshëm procesin e plakjes krahasuar me gomat që mbrohen. Asfalti i nxehtë absorbon rrezatimin dhe e transmeton nga poshtë, ndërkohë që dielli vepron nga lart. Nëse shtoni edhe shpejtësinë e lartë të autostradës, ngarkesa totale mbi gomë arrin maksimumin — pikërisht kur ne vozisim distancat më të gjata.

Tre hapa praktikë para nisjes

1. Parkoni në hije kur keni mundësi. Albeu.com e vë këtë si rekomandimin e parë: gjatë ditëve me vapë, automjetet duhet të parkohen sa herë të jetë e mundur nën hije, që gomat të mos ekspozohen drejtpërdrejt ndaj diellit. Nëse vendi me hije nuk ekziston — sidomos nëse punoni pranë një zone industriale ose parkimi pa pemë — Albeu.com sugjeron mbulesa mbrojtëse për makinën. Nuk është zgjidhje e plotë, por zvogëlon ekspozimin UV kur makina qëndron jashtë me orë të tëra gjatë mesditës.

2. Kontrolloni presionin e gomave. Gazeta Express dhe Lajmi.net e theksojnë: gomat me presion shumë të ulët ose shumë të lartë konsumohen më shpejt dhe paraqesin rrezik sigurie, sidomos gjatë udhëtimeve të gjata me temperatura të larta. Presioni i duhur gjendet te manuali i makinës ose në pllakëzën metalike brenda derës së shoferit — vlera ndryshon sipas modelit dhe ngarkesës. Shumë servis auto e matin falas ose me çmim simbolik. Nëse nuk e keni bërë para se të niseni, bëjeni te pompa e parë rrugës.

3. Inspektoni gomat vizualisht para çdo udhëtimi të gjatë. Albeu.com rekomandon kontrollin aktiv për shenja të plakjes së thatë: deformime, çarje të imëta, ndryshime në sipërfaqe ose anët e gomës. Gazeta Express shton se këto shenja mund të tregojnë se goma nuk është më në gjendje optimale për përdorim. Nëse gjeni çarje — sado të vogla dhe aparentisht të parëndësishme — konsultohuni me teknikun para udhëtimit të ardhshëm të gjatë.

Një kufizim që burimet nuk e mbulojnë plotësisht: gomat specifike për klimë të nxehtë, të markuara summer ose performance , janë formuluar me tolerancë më të lartë ndaj temperaturave. Por edhe ato nuk janë imune ndaj plakjes së thatë nëse parkohen nën diell vazhdimisht — kontrolli i presionit dhe inspektimi vizual mbeten të nevojshëm pavarësisht markës dhe çmimit të gomës.

Shqiptarët, kosovarët dhe diaspora marrin autostradën çdo verë — drejt Ohrit, Sarandës, bregdetit adriatik ose thjesht kthehen në shtëpi nga shtetet ku punojnë. Sipas të tria burimeve, goma e dëmtuar nuk paralajmëron: shpërthen. Pesëmbëdhjetë minuta kontroll para nisjes — presioni, inspektimi vizual, vendosja e makinës në hije kur nuk jeni — kushtojnë shumë pak krahasuar me ndryshimin e gomës në anë të autostradës ose, shumë më keq, me pasojat e një shpërthimi në shpejtësi.

Burimet:

• Albeu.com — Si i dëmton vera gomat e automjeteve: plakja e thatë, humbja e elasticitetit, masat mbrojtëse
• Gazeta Express — Pse gomat janë në rrezik gjatë verës: presioni, rrezet UV dhe rekomandimet e ekspertëve
• Lajmi.net — Pse gomat janë në rrezik gjatë verës: ekspozimi, çarjet dhe inspektimi vizual
• Wikipedia (shqip) — Çmimi i madh i Australisë 2009 (F1 2009 — burim i pa-përdorur në këtë artikull)

— Redaksia ZHURMA