{
  "$type": "site.standard.document",
  "bskyPostRef": {
    "cid": "bafyreigwt4oystt7lz6lnjam43mxbeplwemzgscu62dnrwj25jnhzvlv3i",
    "uri": "at://did:plc:wib47ggfushco6az6mwbz77k/app.bsky.feed.post/3mp7jfqle3po2"
  },
  "coverImage": {
    "$type": "blob",
    "ref": {
      "$link": "bafkreiezx7cc3bq6qegtapot3oexskuaz7nto4ns46kb62qkn2wsenckde"
    },
    "mimeType": "image/jpeg",
    "size": 19541
  },
  "description": "Çfarë rol luajtën mësuesit shqiptarë në shpëtimin e identitetit kombëtar?",
  "path": "/si-u-ringrit-arsimi-shqip-ne-kosove-gjate-1941-1944/",
  "publishedAt": "2026-06-26T17:57:22.000Z",
  "site": "https://zhurma.press",
  "tags": [
    "Dielli"
  ],
  "textContent": "PRIZREN — Një fotografi e realizuar më 13 korrik 1941 para shkollës \"Bajram Curri\" (sot \"Lidhja e Prizrenit\") ruan fytyrat dhe idealet e një brezi mësuesish shqiptarë që shërbyen në Kosovë gjatë viteve 1941–1944. Në të shihen emra si Ali Hashorva, kryetar i Misionit të Jashtëzakonshëm Arsimor, Mehmet Gjevori, Sulejman Drini, Fadil Hoxha, dhe dhjetëra të tjerë që lanë gjurmë në jetën arsimore dhe kulturore të Kosovës.\n\nVitet e Luftës së Dytë Botërore ishin një periudhë e ndërlikuar, por për shumë shqiptarë, hapja e shkollave shqipe u përjetua si një rilindje kombëtare. Gjuha shqipe kishte qenë e ndaluar për dekada në Kosovë, dhe breza të tërë fëmijësh kishin mësuar vetëm në gjuhë të huaj. Mësuesit e dërguar nga Shqipëria u pritën si bartës të dritës pas një kohe të gjatë errësire.\n\nMe kërkesën e ministrit të Arsimit Ernest Koliqi, u krijua Misioni i Jashtëzakonshëm për Arsimin në Kosovë. Mbi 200 mësues u dërguan në qytete dhe fshatra, duke lënë pas familjet dhe jetën e tyre të zakonshme për të kryer një mision kombëtar. Ata hapën shkolla, organizuan kurse kundër analfabetizmit dhe aktivitete kulturore për forcimin e vetëdijes kombëtare.\n\nIbrahim Fehmiu, një nga figurat më të respektuara të kohës, në një fjalim në Prizren theksoi: \"Kosovës i duhen njerëz të zotë, të ndershëm dhe të pathyeshëm. Përhapja e dritës së arsimit është detyra më e madhe e kohës sonë.\" Këto fjalë u shndërruan në veprim: vetëm në Prizren, kurset verore përfshinë rreth 1,200 pjesëmarrës, ndërsa në mbarë Kosovën, mbi 15,000 të rritur dhe mijëra nxënës mësuan të lexonin dhe shkruanin shqip.\n\nMësuesit nuk u kufizuan vetëm në mësimdhënie. Ata mësonin nxënësit për historinë e kombit shqiptar, për Skënderbeun, Lidhjen e Prizrenit dhe Ismail Qemalin. Për fëmijët që kishin njohur vetëm tekstet në gjuhën serbe, kjo ishte një përvojë emocionuese. Në kujtimet e kohës përshkruhen nxënës që dëgjonin për herë të parë historinë e popullit të tyre dhe prindër që ndiqnin me lot mësimin e gjuhës amtare.\n\nMidis mësuesve që punuan në Prizren dhe rrethina ishin Mëhill Shala, Jorgji Huta, Sulejman Aliu, Hajdar Shedulla, dhe dhjetëra të tjerë. Kontributi i tyre shkoi përtej mësimit të shkronjave — ata ndihmuan në shpëtimin e identitetit kombëtar në një kohë kur Kosova ishte nën pushtim të huaj dhe rrezikonte asimilimi.\n\nPuna e këtij brezi mësuesish mbetet një nga kapitujt më të rëndësishëm të historisë së arsimit shqip në Kosovë. Pavarësisht debateve politike dhe interpretimeve të ndryshme, shumica e tyre vepruan si patriotë, duke iu kundërvënë pushtimit por duke shfrytëzuar çdo mundësi për të ruajtur gjuhën dhe kulturën shqipe.\n\n_Burim:_ Dielli\n_— Redaksia ZHURMA_",
  "title": "Si u ringrit arsimi shqip në Kosovë gjatë viteve 1941–1944?",
  "updatedAt": "2026-06-26T17:57:24.236Z"
}