{
"$type": "site.standard.document",
"bskyPostRef": {
"cid": "bafyreieofa32foyacswk5nz4eegmlgtu6y4yv3mfx35arc4lqhsifwckk4",
"uri": "at://did:plc:wib47ggfushco6az6mwbz77k/app.bsky.feed.post/3mofuml4epnp2"
},
"coverImage": {
"$type": "blob",
"ref": {
"$link": "bafkreiahgf2reap4y7hbbrpmqho3pscb3s53xsvcizeey3vgl4qhsgwlle"
},
"mimeType": "image/jpeg",
"size": 77644
},
"description": "Edicioni i 17-të i \"Javës së Albanologjisë\" në Prishtinë e vuri historiografinë shqiptare \"përballë\" asaj evropiane, por la mënjanë pyetjen pse letërsia shqiptare — si ajo e Kadaresë — e fitoi këtë ndërkombëtarizim pa e kërkuar.",
"path": "/java-e-albanologjise-si-e-sheh-prishtina-historine-shqiptare-perballe-europes/",
"publishedAt": "2026-06-16T13:08:51.000Z",
"site": "https://zhurma.press",
"tags": [
"Botasot.info — Ngjarjet e datës 20 maj, përfshirë \"Java e Albanologjisë\" dhe \"Festa e Abetares\"",
"Botasot.info — \"Java e Albanologjisë sjell debat shkencor mbi historiografinë shqiptare\"",
"Zëri — \"Kabashi: Letërsia e Kadaresë e bëri historinë shqiptare pjesë të letërsisë botërore\""
],
"textContent": "PRISHTINË — Në sallat e Institutit Albanologjik, në orën 10:00 të mëngjesit të 20 majit 2026, nisi sesioni i Historisë i edicionit të shtatëmbëdhjetë të konferencës shkencore \"Java e Albanologjisë\". Tema bosht: \"Historiografia shqiptare përballë historiografisë evropiane\". Botasot.info raportoi se në punime merrnin pjesë studiues, historianë dhe albanologë nga vendi dhe rajoni — një formacion që tregon se Prishtina e sheh veten si qendër jo vetëm kombëtare, por rajonale të diskutimit për të shkuarën shqiptare.\n\n<\n\n#### Pse ka rëndësi\n\n * \"Java e Albanologjisë\" mbahet çdo vit në Prishtinë dhe konsiderohet një nga aktivitetet shkencore më të rëndësishme të fushës në Kosovë.\n * Edicioni i 17-të fokusohet në raportin e historiografisë shqiptare me atë evropiane — një çështje që vazhdon të jetë e diskutueshme në akademi.\n * Instituti Albanologjik në Prishtinë funksionon si një nga institucionet kryesore kërkimore për gjuhën, historinë dhe kulturën shqiptare.\n\n\n\nKjo konferencë nuk lindi në vakum. E njëjta ditë, në të njëjtin qytet, Ministria e Arsimit dhe Shkencës organizonte \"Festën e Abetares\" në Palestrën e Sportit \"Minatori\" në Mitrovicë — një manifestim tradicional që lidh alfabetin me identitetin kombëtar. Botasot.info e regjistroi të dy ngjarjet në të njëjtën rubrikë ngjarjesh, sikur të ishin pjë e një ritmi të njëjtë institucional: njëra shkencore, tjetra simbolike, të dyja në shërbim të një narrativi kombëtar.\n\nPor çfarë do të thotë sot të flasësh për historiografinë shqiptare \"përballë\" asaj evropiane? Sipas Botasot.info, sesioni i Historisë synonte \"thellimin e bashkëpunimit akademik dhe avancimin e studimeve albanologjike\". Kjo formulë është e kujdesshme — ajo shmang pyetjen më të vështirë: a është historiografia shqiptare në pozitë të barabartë për të dialoguar, apo ende në pozitë mbrojtëse?\n\nNjë përgjigje pjesore vjen nga një tjetër burim i ditës së njëjtë, por nga një kënd tjetër. Zëri.info publikoi një analizë të veprës së Ismail Kadaresë, ku studiuesi Kabashi argumentonte se letërsia e Kadaresë e ka bërë historinë shqiptare \"pjesë të letërsisë botërore\". Sipas Kabashit, \"në asnjë periudhë kohore të letërsisë shqipe, që nga libri i parë i Buzukut e deri në ditët tona, nuk njoh ndonjë korpus letrar që ta ketë trajtuar historinë shqiptare në të gjitha periudhat dhe të shkripet e të saj, sesa vepra madhore e Ismail Kadaresë\".\n\nKëtu haset një tension metodologjik që \"Java e Albanologjisë\" e lë prekë. Kabashi, duke folur për Kadarenë, e sheh historinë shqiptare të hyrë në kanunin botëror përmes letërsisë — jo përmes historiografisë akademike. \"Piramida\" e Kadaresë, sipas tij, lidh historinë shqiptare \"me qytetërimet dhe perandoritë e mëdha\" duke filluar që nga gurët e Piramidës së Keopsit. Kjo është strategji e kundërt me atë të sesionit të Institutit Albanologjik: në vend që të pyesë nëse historiografia shqiptare i plotëson standardet evropiane, Kadareja i anashkalon ato duke e shkruar vetë historinë si letërsi.\n\nNuk është e rastësishme që këto dy qasje — një akademike në Prishtinë, tjetra letrare në Tiranë — nuk takohen. \"Java e Albanologjisë\" nuk e ka ftuar Kadarenë në temë; as Kadareja, tani 89-vjeç, nuk merr pjesë në konferenca shkencore. Por mungesa e dialogut mes tyre tregon diçka për gjendjen e fushës: historiografia shqiptare vazhdon të jetë e ndarë mes institucioneve që prodhojnë \"bashkëpunim akademik\" dhe krijuesve që prodhojnë kanon.\n\nNga këndvështrimi i Zhurmas, kjo ndarje është edhe politike. Instituti Albanologjik në Prishtinë operon në një kontekst ku historia shqiptare ka qenë instrument legjitimiteti shtetëror — së pari kundër historiografisë serbe, tani në kërkim të njohjes ndërkombëtare. Tema \"përballë historiografisë evropiane\" lexohet si dëshirë për hyrje në klub, jo si kritikë e tij. Ndërsa Kadareja, duke shkruar në diktaturë dhe më pas në demokraci, ka zhvilluar një taktikë tjetër: të bësh historinë shqiptare të lexueshme për botën duke e bërë të pazgjidhshme nga mitet universale.\n\nNëse \"Java e Albanologjisë\" dëshiron të jetë më shumë se ritual institucional, do të duhej të pyeste hapur: pse historiografia shqiptare ende kërkon miratim evropian? Dhe pse letërsia shqiptare, si ajo e Kadaresë, e ka fituar atë miratim pa e kërkuar? Derisa këto pyetje mbeten jashtë programit, konferenca rrezikon të prodhojë vetëm \"bashkëpunim\" që ripohon kufijtë ekzistues — midis shkencës dhe krijimtarisë, midis Prishtinës dhe Tiranës, midis institucionit dhe kanonit.\n\n_Burimet:_\n\n * Botasot.info — Ngjarjet e datës 20 maj, përfshirë \"Java e Albanologjisë\" dhe \"Festa e Abetares\"\n * Botasot.info — \"Java e Albanologjisë sjell debat shkencor mbi historiografinë shqiptare\"\n * Zëri — \"Kabashi: Letërsia e Kadaresë e bëri historinë shqiptare pjesë të letërsisë botërore\"\n\n\n\n_— Redaksia ZHURMA_",
"title": "Java e Albanologjisë: Si e sheh Prishtina historinë shqiptare përballë Europës",
"updatedAt": "2026-06-16T13:08:51.403Z"
}