{
  "$type": "site.standard.document",
  "bskyPostRef": {
    "cid": "bafyreifmvurztyh5jlydmlmw6ad6iy2jj64xpfk6wzdp246i6nvq6pppna",
    "uri": "at://did:plc:wib47ggfushco6az6mwbz77k/app.bsky.feed.post/3mny7hohi6p62"
  },
  "coverImage": {
    "$type": "blob",
    "ref": {
      "$link": "bafkreigicchuxfr56ahu7aj5g5lesr46cjxcvw25ho6elmzcs3fpgr2yfy"
    },
    "mimeType": "image/jpeg",
    "size": 36538
  },
  "description": "Më 21–31 janar 1920, 56 delegatë në Lushnjë rrëzuan qeverinë e Durrësit, zgjodhën kabinetin Delvina dhe shpallën Tiranën kryeqytet — vendime që çuan drejt Luftës së Vlorës dhe tërheqjes italiane.",
  "path": "/kongresi-i-lushnjes-si-u-rrezua-qeveria-e-durresit-dhe-u-shpall-tirana-kryeqytet/",
  "publishedAt": "2026-06-11T02:45:35.000Z",
  "site": "https://zhurma.press",
  "tags": [
    "sq.wikipedia.org — Kongresi i Lushnjës",
    "en.wikipedia.org — Congress of Lushnjë",
    "sq.wikipedia.org — Lufta e Vlorës"
  ],
  "textContent": "**LUSHNJË —** Më 21 janar 1920, në shtëpinë e Kasëm Fugës në Lushnjë, u mblodhën 56 delegatë nga e gjithë Shqipëria, territoret fqinje shqiptare dhe kolonitë emigrante. Synimi ishte i qartë: të shpëtohej vendi nga copëtimi, pas Luftës së Parë Botërore dhe nga kontrolli ushtarak italian që e mbante qeverinë e Durrësit në këmbë.\n\nSipas _en.wikipedia.org_ , kongresi u zhvillua nga 21 deri më 31 janar 1920, nën emrin dokumentar \"Mbledhja Kombëtare Lushnje\". Aqif Elbasani u zgjodh president i kongresit dhe Ferid Vokopola sekretar. Vokopola, që ishte delegat i Prefekturës së Beratit, Lushnjes dhe Skraparit, i uroi mirëseardhjen delegatëve, ndërsa Aqif Pashë Elbasani iu përgjigj shkurt pyetjeve të tyre, duke mbyllur ceremoninë e hapjes, raporton _sq.wikipedia.org_ për Kongresin e Lushnjës.\n\nKonteksti ishte i rëndë. Pas mbarimit të Luftës së Parë Botërore, Italia mbante kontroll ushtarak në Shqipëri dhe mbështeste qeverinë e përkohshme të Turhan Pashë Përmetit në Durrës, themeluar pas Kongresit të Durrësit më 25 dhjetor 1918. Sipas _en.wikipedia.org_ , kjo qeveri nuk arriti të shtrinte autoritetin mbi të gjithë territorin e parashikuar nga Traktati i Londrës i 1913-s. Më keq akoma, në Konferencën e Paqes në Paris, kryeministri britanik David Lloyd George, ai francez Georges Clemenceau dhe Francesco Nitti i Italisë — në mungesë të përfaqësuesit amerikan Frank L. Polk — nënshkruan më 14 janar 1920 një marrëveshje që parashikonte copëtimin e Shqipërisë mes Greqisë, Malit të Zi dhe Serbisë.\n\nKjo ishte pika e kthimit. Delegatët në Lushnjë analizuan qëndrimin e qeverisë së Durrësit dhe nxorën konkluzionin se ajo kishte vepruar jashtë programit të Kongresit të Durrësit, kishte penguar mbledhjen e Senatit dhe me administrimin e keq e kishte futur vendin në anarki, shkruan _sq.wikipedia.org_. Më e rënda: qeveria kishte tentuar me çdo kusht të pengonte mbajtjen e Kongresit të Lushnjës. Pak ditë përpara, patriotin Abdyl Ypi — një nga iniciatorët e kongresit — e kishin vrarë njerëzit e qeverisë së Durrësit, me qëllim frikësimin e delegatëve.\n\nNë mbledhjen e dytë, më 24 janar, pas fjalimeve për vrasjen e Ypit, kongresi vendosi unanimisht të dërgonte telegram ngushëllimi familjes së tij. Më pas, në mbledhjen e tretë më 30 janar, u vendosën \"protestat më të ashpra\" kundër zbatimit të Paktit të Fshehtë të Londrës së 26 prillit 1915, që sanksiononte copëtimin. Kongresi rrëzoi unanimisht qeverinë e Durrësit.\n\nNë vend të saj, u formua një kabinet i ri nën kryeministrin Sulejman Delvina. Përbërja ishte specifike: Ahmet Zogu — 25-vjeçar e pa mbushur — Ministër i Brendshëm; Mehmet Konica, Ministër i Punëve të Jashtme; Hoxhë Kadria, Ministër i Drejtësisë; Ndoc Çoba, Financa; Sotir Peci, Arsimi; Ali Riza Kolonja, Lufta; Eshref Frashëri, Drejtor i Përgjithshëm i Punëve Botore; Idhomene Kosturi, Postë-telegrafë. Sipas _sq.wikipedia.org_ , \"temperamenti i ndezur i Ahmet Zogut\" i bëri të gjithë delegatët ta zgjidhnin me votim unanim, pavarësisht moshës.\n\nStruktura e re shtetërore përfshinte Këshillin e Lartë — me Aqif Pashë Elbasanin, imzot Luigj Bumçin, Abdi Toptanin dhe Dr. Turtullin — dhe Këshillin Kombëtar me 37 anëtarë. U zgjodhën gjithashtu përfaqësues legjitimë për Konferencën e Paqes në Paris: Bumçi, Konica dhe Turtulli. Vendimi i fundit, më 31 janar pasdite: Tirana u shpall kryeqytet i Shqipërisë.\n\nVendimet e Lushnjës nuk mbetën letër. Po atë pasdreke, Ahmet Zogu i dërgoi të gjitha prefekturave një qarkore nga Lushnja, duke i bërë të ditura popullit arsyet e kongresit dhe vendimet për \"shpëtimin e Shqipërisë nga rreziqet që e kërcënonin\". Por qeveria e rrëzuar e Durrësit nuk u dorëzua — u përpoq me të gjitha mjetet të ndalonte zbatimin, duke u mbështetur edhe në forcën e ushtrisë italiane, sipas _sq.wikipedia.org_.\n\nKëtu buron lidhja direkte me Luftën e Vlorës. Sipas _sq.wikipedia.org_ për këtë luftë, më 29 maj 1920 në Baçalla të Dukatit u mblodhën rreth 200 burra të krahinës së Vlorës për t'i dhënë përgjigje aneksimit italian. U formua \"Komiteti Mbrojtja Kombëtare\" me 12 anëtarë — në krye Osman Haxhiu, komandant major Ahmet Islam Canaj. Lufta zgjati tre muaj; më 3 shtator 1920 forcat shqiptare hynë fitimtare në Vlorë, duke i detyruar italianët të largoheshin edhe nga Saranda, Durrësi dhe Shëngjini. _En.wikipedia.org_ e lidh drejtpërdrejtë: vendimet e Kongresit të Lushnjës \"do të çonin pak muaj më vonë në Luftën e Vlorës dhe si pasojë në tërheqjen totale të ushtrisë italiane nga Shqipëria dhe në afirmimin përfundimtar të integritetit territorial të vendit në 1921\".\n\nShtëpia e Kasëm Fugës u shndërrua në muze më 1970. Por trashëgimia e kongresit qëndron më shumë në strukturën që krijoi: një qeveri që pretendonte autoritet mbi të gjithë territorin, një kryeqytet që largohej nga zona e ndikimit italian, dhe një sinjal se copëtimi nuk do të pranohej pa rezistencë.\n\n_Burimet:_\n\n  * sq.wikipedia.org — Kongresi i Lushnjës — datat, përbërja e qeverisë, dinamika e mbledhjeve, roli i Ahmet Zogut, qarkorja e 31 janarit\n  * en.wikipedia.org — Congress of Lushnjë — konteksti ndërkombëtar, Pakti i Fshehtë i Londrës, marrëveshja e 14 janarit 1920, lidhja me Luftën e Vlorës\n  * sq.wikipedia.org — Lufta e Vlorës — formimi i Komitetit Mbrojtja Kombëtare, datat e luftës, tërheqja italiane\n\n\n\n _— Redaksia ZHURMA_",
  "title": "Kongresi i Lushnjës: si u rrëzua qeveria e Durrësit dhe u shpall Tirana kryeqytet",
  "updatedAt": "2026-06-11T02:45:36.129Z"
}