{
  "$type": "site.standard.document",
  "bskyPostRef": {
    "cid": "bafyreicgjar2wtao2rr72y6cjfu4l7c6d4fnaedpr37z7b64o72hymiyaq",
    "uri": "at://did:plc:v4vz5bboxsbfsylefurb64rw/app.bsky.feed.post/3mgpuzxilu6l2"
  },
  "coverImage": {
    "$type": "blob",
    "ref": {
      "$link": "bafkreibwz2isk3q6ojnjhiq7vgicwtbvawleqkpxxyhlkbhoo6i5bncseu"
    },
    "mimeType": "image/png",
    "size": 383828
  },
  "path": "/2026/03/10/bakunin_vs_marx/",
  "publishedAt": "2026-03-09T23:26:56.000Z",
  "site": "https://geniusloci2017.wordpress.com",
  "tags": [
    "Αναρχισμός",
    "Ιστορία",
    "Πολιτική",
    "Bakunin"
  ],
  "textContent": "Ανάμεσα στον Bakunin και στον Marx υπάρχουν περισσότερα κοινά στοιχεία από όσα φαίνονται. Δεν ήταν σύμπτωση πως και οι δύο βρήκαν καταφύγιο στη Διεθνή και πως, παρά τις διαφωνίες τους, μοιράστηκαν χώρο μέσα στην οργάνωση. Πέρα από αυτό, είναι προφανές ότι τόσο ο Bakunin όσο και ο Marx επιθυμούσαν να προστατεύσουν τη Διεθνή από εξωτερικές επιθέσεις. Ο απεριόριστος, ίσως υπερβολικός, θαυμασμός που ένιωθε πάντοτε ο Bakunin για το θεωρητικό έργο του Marx είναι αδιαμφισβήτητος. Η επιθυμία να αφήσουν πίσω τους μια τάξη πραγμάτων, αυτή του κεφαλαίου, ήταν εμφανής στους προβληματισμούς και τις πράξεις αυτών των δύο επαναστατών. Παρά τα όσα μόλις ανέφερα, δύο ξεχωριστά εγχειρήματα συγκρούστηκαν μέσα στη Διεθνή. Ενώ οι θέσεις του Bakunin και του Marx ήταν έντιμες, δεν μπορεί να ειπωθεί το ίδιο για τις μεθόδους τους, και ιδιαίτερα για εκείνη του Marx. Για τον τελευταίο, ο Grawitz έχει επισημάνει πως, «αιχμάλωτος των αφηρημένων σχημάτων και στόχων του, θα εκτιμήσει στις θέσεις του Bakunin μόνο την εμφάνιση ενός αντιπάλου, ενός εχθρού του δόγματός του, χωρίς να κατανοήσει τον πλούτο και τις λεπτομέρειες μιας σκέψης αντίθετης προς τη δική του». Ήταν εν τέλει εξαιρετικά δύσκολο να συμφιλιωθούν δύο πολύ διαφορετικές οπτικές όταν αφορούσαν θέματα όπως αυτά που αφορούσαν τη λειτουργία της Διεθνούς, τις συνέπειες του συγκεντρωτισμού, τον ορίζοντα της αυτοδιαχείρισης, τη φύση του θεσμού του Κράτους, τη συμμετοχή στα κοινοβούλια ή το ρόλο των διανοουμένων και των επιστημόνων. Και για να γίνουν τα πράγματα ακόμη πιο περίπλοκα, δεν λείπουν τα κείμενα του Bakunin που, αν και κάπως αντιφατικά, υπερασπίζονται την ανάγκη για ηγετικές πρωτοπορίες.",
  "title": "Carlos Taibo: Bakunin Εναντίον Marx"
}