{
  "$type": "site.standard.document",
  "bskyPostRef": {
    "cid": "bafyreibnzum3pr5caa52q4klbhaln62nafwlbak6xfjmncrzoypo3xnirq",
    "uri": "at://did:plc:uyh6nuj2wh7hi6b222psuwqb/app.bsky.feed.post/3mmhj25p235w2"
  },
  "coverImage": {
    "$type": "blob",
    "ref": {
      "$link": "bafkreia3dwkjnntylly5betpez3sxtyid4op2n2i62zd7i7v2vv3cg4lmm"
    },
    "mimeType": "image/jpeg",
    "size": 96316
  },
  "path": "/node/420537/%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86/%D9%82%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86-%D9%85%D9%84%D8%AA-%D8%AA%D8%A7%D8%AC%DB%8C%DA%A9%D8%9B-%D9%85%D8%B1%D8%AF-%D9%BE%D8%B4%D8%AA%D9%88%D9%86%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%A8%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%86%E2%80%8C%DA%AF%D8%B0%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%AA%D8%A7%D8%AC%DB%8C%DA%A9%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D9%86%D9%82%D8%B4-%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA",
  "publishedAt": "2026-05-22T09:11:25.000Z",
  "site": "https://www.independentpersian.com",
  "tags": [
    "Site (1).jpg",
    "Screenshot 2026-05-21 at 11.20.05.png",
    "افغانستان",
    "طالبان",
    "تاجیکستان",
    "امامعلی رحمان",
    "دوشنبه",
    "کابل",
    "مختار وفایی",
    "جهان",
    "news"
  ],
  "textContent": "امامعلی رحمان، رئیس‌جمهوری تاجیکستان، روز سه‌شنبه، نوزدهم اردیبهشت، در مراسمی ویژه در فرودگاه دوشنبه شرکت کرد تا به سه جعبه‌ای که با پرواز اختصاصی سامان‌ایر از مسکو رسیده بود، ادای احترام کند.\n\nدر این جعبه‌ها مقداری از خاک آرامگاه سه تن از بنیان‌گذاران تاجیکستان قرار داشت؛ شخصیت‌هایی که روزگاری کشوری به نام تاجیکستان را بنیان گذاشتند، اما اکنون تنها مشتی از خاک مزارشان به این کشور بازمی‌گردد.\n\n## Site (1).jpg\n\nمراسم ادای احترام رئیس‌جمهوری تاجیکستان به خاک مزار نثار محمد یوسف‌زی، شیرین‌شاه شاه‌تیمور و نصرت‌الله مخصوم در فرودگاه دوشنبه‌ــ facebook.com/emomalirahmontjk\n\nیکی از این سه نفر نثارمحمد یوسف‌زی نام داشت. فردی پشتون‌تبار که سال ۱۸۹۷ در منطقه سوابی در شمال‌غرب هند تحت استعمار بریتانیا چشم به جهان گشود و آموزش و پرورش در تاجیکستان را پایه گذاشت.\n\nاو که طی جنگ سوم افغان‌ــ‌انگلیس، بازداشت و محکوم به اعدام شده بود، از چنگ مرگ گریخت و روانه تاشکند و سپس تهران و مسکو شد، اما سرانجام در اکتبر ۱۹۳۷ به دستور استالین، به قتل رسید. امروز در دوشنبه، پایتخت تاجیکستان، یک کوچه‌ نام او را بر پیشانی دارد و دولت تاجیکستان حالا نثارمحمد یوسف‌زی را یکی از «قهرمانان ملی» این کشور می‌داند.\n\nدو نفر دیگر از قهرمانان ملت تاجیک که بخشی از خاک مزارشان از مسکو به دوشنبه منتقل شد، شیرین‌شاه شاه‌تیمور و نصرت‌الله مخصوم‌اند که در تاسیس جمهوری سوسیالیستی تاجیکستان نقش کلیدی داشتند و شکل‌گیری کشور تاجیکستان امروز را حاصل تلاش‌ها و مبارزات آنان می‌دانند.\n\nاز بین این سه نفر، داستان زندگی نثارمحمد یوسف‌زی که در روستای زیدا واقع در خیبرپختون‌خوا امروزی و در خانواده‌ای از قبیله یوسف‌زی متولد شد، برای بسیاری‌ در افغانستان جالب‌تر است.\n\nوقتی جنگ سوم افغان‌ــ‌انگلیس در سال ۱۹۱۹ آغاز شد، نثار محمد با اینکه در مستعمره بریتانیا زندگی می‌کرد، طرف افغانستان و امان‌الله خان ایستاد و در این جنگ جایزه دلاوری دریافت کرد. با این حال شرکت نثارمحمد در جنگ علیه نیروهای بریتانیایی، باعث شد او به دستور حاکمیت استعماری وقت، بازداشت و به اعدام محکوم شود.\n\nسفربیک صالح، مستندساز تاجیک، درباره نثارمحمد مستندی با نام «نثار» ساخته است که کارنامه و نقش این شخصیت را در برپایی تاجیکستان امروز به تصویر می‌کشد. بر اساس این مستند که از تلویزیون ملی تاجیکستان پخش شد، او در آستانه اعدام موفق شد به تاشکند بگریزد؛ شهری که آن روزها کانون تحولات انقلابی آسیای میانه بود.\n\nدر تاشکند، او مدرس یک دانشگاه نظامی شد و نخستین دارالمعلمین (آموزشگاه تربیت معلم) را در این شهر بنیان گذاشت.\n\n**از گیلان تا دوشنبه؛ انقلابی بدون مرز**\n\nنثارمحمد در سال ۱۹۲۰، پس از تصرف بخارا به دست روس‌ها، همراه گریگوری اُرژُنیکیدزه، بلشویک برجسته اهل گرجستان، راهی ایران شد و به نهضت جنگل پیوست که میرزا کوچک خان جنگلی ایجاد کرده بود. به این ترتیب نثارمحمد، جوان پشتونی که از زندان بریتانیا گریخته بود، حالا در جنگل‌های گیلان در کنار ایرانیان، علیه همان امپراتوری می‌جنگید.\n\n**بنیان‌گذار معارف تاجیک**\n\nوقتی اتحاد جماهیر شوروی شکل می‌گرفت، نثارمحمد در دوشنبه بود و به جنبشی پیوست که خواهان به رسمیت شناخته شدن هویت تاجیک‌ها به‌‌عنوان یک هویت مستقل در چارچوب شوروی بود و یکی از صداها در مسیر تشکیل جمهوری سوسیالیستی تاجیکستان شوروی شد.\n\nنثارمحمد اولین مدرسه‌ها را در بخارا، سمرقند، خجند و دوشنبه بنیان گذاشت. نخستین کتاب‌های الفبا و حساب را هم او برای مدارس تالیف کرد؛ کتاب‌هایی در سال‌های ۱۹۲۳ و ۱۹۲۴ چاپ شدند و نخستین نسل از کودکان تاجیک را با خواندن و نوشتن آشنا کردند.\n\nتلویزیون ملی تاجیکستان در مورد نثارمحمد اضافه می‌کند که او روزنامه‌ای به نام «آواز تاجیک» هم تاسیس کرد که خود در آن مطلب می‌نوشت.\n\nگفته می‌شود نخستین دانشجویان تاجیک را هم این مرد پشتون‌تبار برای تحصیل به دانشگاه‌های مسکو و لنینگراد فرستاد.\n\n## Screenshot 2026-05-21 at 11.20.05.png\n\nدر ۱۹۲۶، نثارمحمد به‌عنوان کمیسر خلق «نخستین وزیر آموزش و پرورش» جمهوری سوسیالیستی تاجیکستان شوروی شد و در ۱۹۳۲، در دانشگاه خاورشناسی مسکو تدریس زبان‌های پشتو و اردو را بر عهده گرفت. او به زبان‌های فارسی، پشتو، روسی، ازبکی و اردو تسلط داشت.\n\nآغاز پاکسازی بزرگ استالین در اواخر دهه ۱۹۳۰، طوفانی به راه انداخت که هزاران نیروی انقلابی، از جمله بسیاری از بنیان‌گذاران جمهوری‌های شوروی را نیز به درون خود کشید. ازجمله چهره‌های کلیدی بنیان‌گذار جمهوری سوسیالیستی تاجیکستان شوروی شامل شیرین‌شاه شاه‌تیمور، نصرت‌الله مخصوم و نثارمحمد یوسف‌زی که همگی بازداشت و اعدام شدند.\n\nتلویزیون ملی تاجیکستان به مناسبت بازگشت خاک مزار این سه تن به تاجیکستان، سخنرانی امامعلی رحمان در سال ۲۰۰۹ را بازپخش کرد که در آن، نثارمحمد را در کنار صدرالدین عینی و ابوالقاسم لاهوتی، «سرور سیاسی» جامعه تاجیک خوانده بود.\n\nافغانستان\n\nطالبان\n\nتاجیکستان\n\nامامعلی رحمان\n\nدوشنبه\n\nکابل\n\nنثارمحمد یوسف‌زی، مبارز پشتون‌تباری که روزی علیه استعمار بریتانیا جنگید و از مرگ گریخت، بعدها به یکی از بنیانگذاران تاجیکستان تبدیل شد و اکنون از او به عنوان «قهرمان ملت تاجیک» یاد می‌شود\n\nمختار وفایی\n\nجمعه, مه 22, 2026 - 12:30\n\n> <p dir=\"rtl\">امامعلی رحمان، رئیس‌جمهوری تاجیکستان، در حال ادای احترام به خاک یادبود سه تن از بنیان‌گذاران تاجیکستان که از مسکو به دوشنبه منتقل شدند‌ــ facebook.com/emomalirahmontjk</p>\n\nجهان\n\nrelated nodes:\n\nچای، مربا، ودکا در چایخانه تاجیکستان\n\nدولت تاجیکستان، در روند صلح از جایگاه افغانستان حمایت می‌کند\n\nامامعلی رحمان برای پنجمین بار رئیس‌جمهور تاجیکستان شد\n\nType:\n\nnews\n\nSEO Title:\n\nقهرمان ملت تاجیک؛ مرد پشتونی که در بنیان‌گذاری تاجیکستان نقش داشت\n\nInner related node:\n\nامامعلی رحمان برای پنجمین بار رئیس‌جمهور تاجیکستان شد\n\nچای، مربا، ودکا در چایخانه تاجیکستان\n\nدولت تاجیکستان، در روند صلح از جایگاه افغانستان حمایت می‌کند\n\ncopyright:",
  "title": "قهرمان ملت تاجیک؛ مرد پشتونی که در بنیان‌گذاری تاجیکستان نقش داشت"
}