{
  "$type": "site.standard.document",
  "bskyPostRef": {
    "cid": "bafyreihtpj74qquih77us2byf3mmdm2nsli3lhacdg5gxhwbhb23stomia",
    "uri": "at://did:plc:uyh6nuj2wh7hi6b222psuwqb/app.bsky.feed.post/3mmdvga5troj2"
  },
  "coverImage": {
    "$type": "blob",
    "ref": {
      "$link": "bafkreiavmf23ldqz3uriygixksdx7poa7z7aaol5wl7bhhtvb7ai2ab77q"
    },
    "mimeType": "image/jpeg",
    "size": 47868
  },
  "path": "/node/420526/%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-%D9%88-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C/%D9%87%D9%84%DB%8C%E2%80%8C%DA%A9%D9%88%D9%BE%D8%AA%D8%B1%D8%8C-%D8%AC%D9%86%DA%AF-%D9%88-%D9%BE%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%88%D8%B1%D8%9B-%D8%B1%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%AA%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%D9%88-%D8%B3%D8%A7%D9%84-%D9%BE%D8%B1%D8%AD%D8%A7%D8%AF%D8%AB%D9%87-%D8%AC%D9%85%D9%87%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C",
  "publishedAt": "2026-05-20T21:58:45.000Z",
  "site": "https://www.independentpersian.com",
  "tags": [
    "ایران",
    "مرگ رئیسی",
    "کشته شدن علی خامنه‌ای",
    "جنگ جمهوری اسلامی با آمریکا و اسرائیل",
    "اسماعیل هنیه",
    "سید حسن نصرالله",
    "آتش بس جنگ",
    "گرانی",
    "تورم",
    "حمله موشکی",
    "برنامه هسته‌ای",
    "مکانیسم ماشه",
    "تحریم‌های بین‌المللی",
    "ایندیپندنت فارسی",
    "سیاسی و اجتماعی",
    "news"
  ],
  "textContent": "روز سی‌ام اردیبهشت‌ماه سال ۱۴۰۳، هلی‌کوپتر حامل ابراهیم رئیسی، رئیس‌جمهوری منصوب علی خامنه‌ای، و همراهانش در جنگل‌های ارسباران سقوط کرد. این حادثه از همان ساعات نخست، به یکی از پرابهام‌ترین رخدادهای تاریخ جمهوری اسلامی تبدیل شد و در حالی که دو هلی‌کوپتر همراه دیگر بدون مشکل به مقصد رسیدند، سقوط هلی‌کوپتر حامل رئیس دولت سیزدهم موجی از پرسش‌ها و گمانه‌زنی‌ها را برانگیخت.\n\nتناقض‌گویی مقام‌ها و رسانه‌های جمهوری اسلامی از همان ساعت‌های نخست وقوع حادثه شروع شد. حتی خبرگزاری فارس، وابسته به سپاه پاسداران، ادعای «فرود سخت» رئیس‌ دولت سیزدهم را مطرح کرد، اما سرانجام صبح ۳۱ اردیبهشت، جمهوری اسلامی کشته شدن ابراهیم رئیسی و همراهانش را رسما تایید کرد.\n\nمرگ ابراهیم رئیسی که از او به عنوان یکی از گزینه‌های اصلی جانشینی علی خامنه‌ای یاد می‌شد، تنها یک سانحه هوایی نبود. از آن زمان به بعد، جمهوری اسلامی با زنجیره‌ای از تحولات کم‌سابقه مواجه شد؛ از جنگ مستقیم با آمریکا و اسرائیل گرفته تا کشته‌ شدن ده‌ها مقام نظامی و سیاسی و حذف فیزیکی علی خامنه‌ای. در واقع طی دو سال، مجموعه‌ای از حوادث رخ داد که نظام اسلامی را تا آستانه سرنگونی پیش برد.\n\n# Read More\n\nThis section contains relevant reference points, placed in (Inner related node field)\n\nاعلام مرگ ابراهیم رئیسی، عضو هیئت موسوم به «مرگ» در اعدام‌ زندانیان سیاسی، برای مردمی که هنوز زخم سرکوب خیزش مهسا در سال‌ ۱۴۰۱ و پس از آن را فراموش نکرده بودند، خبری خوشایند بود. با این حال، بسیاری از ایرانیان ضمن اینکه از کشته شدن رئیس‌جمهوری منصوب خامنه‌ای در دولت سیزدهم ناراحت نبودند، این فرضیه را مطرح می‌کردند که احتمالا رئیسی و همراهانش در یک «حادثه عمدی» کشته شده‌اند.\n\nوقتی این گمانه‌زنی‌ها اوج گرفت، ستاد کل نیروهای مسلح طی دو اطلاعیه، ادعا کرد که «وقوع هرگونه انفجار ناشی از خرابکاری و اختلال» در ارتباط با سقوط هلی‌کوپتر «منتفی» است.\n\nبه‌ فاصله اندکی پس از مرگ ابراهیم رئیسی، ده‌ها سرود، موزیک ویدیو، کتاب، نشریه و محتوای تبلیغاتی درباره او منتشر شد و دولتی‌ها رئیس دولت سیزدهم را «شهید جمهور» نامیدند و خامنه‌ای نیز ادعا کرد رئیسی و همراهانش «شهدای خدمت» بودند. با این حال نه هیچ‌یک از این اقدام‌ها و نه مراسم سه روزه تشییع و نام‌گذاری خیابان‌ها در شهرهای مختلف ایران به نام رئیسی، باعث نشدند ابهام موجود درباره علت سقوط هلی‌کوپتر به طور کامل از بین برود. به‌خصوص اینکه برخی افراد وابسته به حاکمیت نیز این ابهام‌ها را تایید کردند.\n\nیکی از آنان علی‌اکبر رائفی‌پور، سخنران حکومتی، بود که «تئوری توطئه» در مرگ رئیسی را مطرح کرد و گفت که سقوط هلی‌کوپتر از نظر خلبانانی که او با آن‌ها صحبت کرده، نیز سوال‌برانگیز بوده است.\n\nکامران غضنفری، عضو جبهه پایداری و از حامیان سعید جلیلی، هم با انتشار ویدیویی در فضای مجازی، احتمال «ترور و خرابکاری» در حادثه سقوط هلی‌کوپتر رئیسی را مطرح کرد و انگشت اتهام را به سمت اسرائیل گرفت.\n\n**انتخابات زودهنگام برای تعیین رئیس‌ دولت چهاردهم**\n\nپس از مرگ ابراهیم رئیسی، مطابق قانون اساسی، محمد مخبر، معاون اول او، سرپرستی نهاد ریاست‌جمهوری را برعهده گرفت و متعهد شد که ظرف مدت کوتاهی، انتخابات زودهنگام ریاست‌جمهوری را برگزار کند.\n\nبه این ترتیب، داوطلبان بین روزهای دهم تا چهاردهم خردادماه همان سال ثبت‌نام کردند و شورای نگهبان بیستم خرداد، اسامی نهایی نامزدهای انتخابات ریاست‌جمهوری را اعلام کرد. بر این اساس، مسعود پزشکیان، مصطفی پورمحمدی، سعید جلیلی، علیرضا زاکانی، امیرحسین قاضی‌زاده هاشمی و محمدباقر قالیباف به‌عنوان نامزدهای نهایی معرفی شدند. شورای نگهبان صلاحیت برخی دیگر از داوطلبان، از جمله علی لاریجانی، را تایید نکرد.\n\nدر جریان رقابت‌ها، علیرضا زاکانی و امیرحسین قاضی‌زاده هاشمی به نفع سعید جلیلی کنار کشیدند و در نهایت، سعید جلیلی و مسعود پزشکیان به دور دوم راه یافتند.\n\nمسعود پزشکیان که از حمایت ویژه جریان اصلاحات برخوردار بود، وعده‌های مختلفی به مردم داد؛ از «جمع کردن بساط فیلترینگ و فیلترشکن‌بازی» گرفته تا مذاکره با آمریکا و پذیرش لوایح اف‌ای‌تی‌اف برای حل مشکلات اقتصادی ایران. با این حال، بعدها علی شکوری‌راد، از چهره‌های جریان اصلاحات، اذعان کرد که پزشکیان در واقع گزینه موردنظر علی خامنه‌ای بود که او را به‌اصطلاح «برکشید» و اصلاح‌طلبان نیز از او حمایت کردند.\n\nمرگ رئیسی و به قدرت رسیدن پزشکیان درست زمانی رخ داد که جمهوری اسلامی به‌شدت ضعیف شده بود و نشانه‌های فرسایش در پایه‌های حکومت آشکارتر از گذشته به نظر می‌رسید.\n\nپزشکیان که در جریان کارزارهای انتخاباتی بارها اذعان کرده بود برنامه‌اش را مطابق با سیاست‌های خامنه‌ای پیش خواهد برد، در جلسه اخذ رای اعتماد برای کابینه‌اش در مجلس شورای اسلامی، نیز به‌صراحت گفت که وزرا با نظر و هماهنگی علی خامنه‌ای، معرفی شده‌اند.\n\nبسیاری دخالت آشکار خامنه‌ای در انتخاب وزرا را نشانه‌های مرگ جمهوریت در ساختار حکومتی ایران دانستند.\n\n**ترور اسماعیل هنیه در تهران**\n\nتحولات پس از روی کار آمدن مسعود پزشکیان، دولت او را به مصداق «دولت مستعجل» حافظ نزدیک کرد، چرا که جمهوری اسلامی حتی فرصت نیافت پروژه تثبیت و بازسازی چهره حکومت با استقرار رئیس‌جمهوری جدید را طبق برنامه، پیش ببرد و اندکی پس از مراسم تحلیف پزشکیان در مجلس شورای اسلامی، اسماعیل هنیه، رئیس دفتر سیاسی حماس که برای شرکت در این مراسم به تهران سفر کرده بود، ترور شد.\n\nاین حادثه علاوه بر اینکه آبروریزی بزرگی برای حکومت محسوب می‎‌شد، نشان داد ساختار امنیتی جمهوری اسلامی حتی در تامین امنیت مهمان ویژه خود در پایتخت نیز ناتوان است.\n\nپس از این رخداد بود که تنش‌های تازه‌ای میان جمهوری اسلامی و اسرائیل شکل گرفت و بسیاری ماجرای مرگ رئیسی را پیش کشیدند که احتمال دادند که عامل آن اسرائیل بوده باشد. حتی ایدی کوهن، روزنامه‌نگار اسرائیلی، در حساب شخصی‌اش در رسانه اجتماعی ایکس، به ترور اسماعیل هنیه واکنش نشان داد و خطاب به مقام‌های ایران نوشت: «فهمیدید چه کسی هلی‌کوپتر را هدف قرار داد؟ همین که بفهمید کفایت می‌کند.»\n\n**دولت موسوم به «وفاق ملی»**\n\nمسعود پزشکیان در حالی کار خود در دولت چهاردهم را با شعار «وفاق ملی» آغاز کرد که جمهوری اسلامی با یکی از بحرانی‌ترین دوره‌های اقتصادی و مدیریتی خود روبرو بود؛ از کسری بودجه، بالا رفتن نرخ ارز و تورم فزاینده گرفته تا بحران برق، آب، گاز، بنزین و فرسودگی زیرساخت‌ها.\n\nرئیس دولت چهاردهم برای شانه خالی کردن از زیر بار مسئولیت این وضعیت، به واژه «ناترازی» متوسل شد و ناترازی برق، ناترازی بنزین، ناترازی آب و ناترازی‌های دیگر به کلیدواژه رسمی دولت برای توجیه کمبودها و بحران‌ها تبدیل شدند. در این راستا، مقام‌های دولت تلاش کردند ریشه مشکلات را نه در ساختار سیاسی و اقتصادی جمهوری اسلامی، بلکه در نبود توازن میان منابع و مصارف معرفی کنند، اما هیچ‌یک نمی‌گفتند این وضعیت نتیجه سیاست‌های تنش‌زای جمهوری اسلامی در جامعه جهانی است.\n\nطی سال‌های متمادی، نیروهای نیابتی و محور موسوم به «مقاومت» بخش زیادی از ثروت ملی ایران را می‌بلعید و دستاوردش برای مردم ایران نیز تحریم، بحران معیشت، بیکاری، مهاجرت و مشکلات فراوان در بخش‌های مختلف از جمله دارو و درمان بود.\n\n**کشته شدن سید حسن نصرالله**\n\nدومینو ضربات کاری به جمهوری اسلامی ششم مهرماه ۱۴۰۳ با کشته شدن سید حسن نصرالله، دبیرکل حزب‌الله لبنان ادامه یافت. نصرالله در جریان حملات اسرائیل به ضاحیه جنوبی بیرون کشته شد و مرگ او برای جمهوری اسلامی که طی سال‌ها سرمایه‌گذاری مالی، نظامی و امنیتی گسترده‌ای روی حزب‌الله لبنان انجام داده بود، ضربه‌ای راهبردی و حیثیتی به شمار می‌رفت.\n\nکشته شدن دبیرکل حزب‌الله نشان داد شبکه نیروهای وابسته به جمهوری اسلامی در منطقه، بیش از هر زمان دیگری در برابر عملیات اطلاعاتی و نظامی اسرائیل آسیب‌پذیرند. به‌خصوص که اندکی پس از آن، یحیی سنوار، از رهبران ارشد حماس، و هاشم صفی‌الدین، دبیرکل جدید حزب‌الله لبنان، نیز در حملات اسرائیل کشته شدند.\n\n**حمله موشکی جمهوری اسلامی به اسرائیل**\n\nمهرماه ۱۴۰۳، جمهوری اسلامی در واکنش به کشته شدن اسماعیل هنیه در تهران و سید حسن نصرالله در لبنان، بیش از ۱۸۰ موشک بالیستیک به سمت اسرائیل شلیک کرد. نام این عملیات نیز «وعده صادق ۲» بود. به این ترتیب تقابل جمهوری اسلامی و اسرائیل از مرحله جنگ نیابتی خارج و به مرحله رویارویی مستقیم وارد شد. البته هر دو کشور پیش از آن نیز حمله‌ مستقیم به یکدیگر را آغاز کرده بودند، اما این رویارویی تنش‌ میان دو طرف را به سطحی کم‌سابقه رساند.\n\nارتش اسرائیل بامداد پنجم آبان‌ ۱۴۰۳ در پاسخ به عملیات «وعده صادق ۲»، مجموعه‌ای از اهداف نظامی در ایران را در حملات هوایی بمباران کرد. در این حملات، مراکز مرتبط با تولید موشک، سامانه‌های پدافند هوایی و برخی تاسیسات نظامی اطراف تهران، خوزستان و ایلام هدف قرار گرفتند. مقام‌های اسرائیلی اعلام کردند این عملیات با مشارکت ده‌ها جنگنده انجام شد و هدف آن، تضعیف توان موشکی و پدافندی جمهوری اسلامی بود.\n\nجمهوری اسلامی ابتدا تلاش کرد ابعاد حمله را محدود و کم‌اهمیت جلوه دهد، اما کشته شدن چند نیروی نظامی و انتشار تصاویر انفجارها و فعال شدن پدافند هوایی در اطراف تهران، نشان داد اسرائیل برای نخستین بار توانسته است به‌صورت علنی و مستقیم به اهدافی در داخل خاک ایران حمله کند.\n\nتقریبا از همان زمان به بعد بود که سایه وقوع جنگ بر سر ایران سنگین شد و رسما زندگی مردم را متاثر کرد. کسب‌وکارها اندک رونق باقی‌مانده را نیز از دست دادند، موج تازه‌ای از سرکوب‌ها آغاز شد، گرانی‌ کالاهای اساسی روزبه‌روز بیشتر شد و نارضایتی عمومی در بالاترین سطح قرار گرفت.\n\n**جنگ ۱۲ روزه جمهوری اسلامی و اسرائیل**\n\nبامداد بیست‌وسوم خرداد ۱۴۰۴، بسیاری از مردم ایران با خبر کشته شدن تعدادی از فرماندهان سپاه و دانشمندان هسته‌ای از خواب بیدار شدند.\n\nحسین سلامی، فرمانده کل سپاه پاسداران، محمد باقری، رئیس ستاد کل نیروهای مسلح، امیرعلی حاجی‌زاده، فرمانده نیروی هوافضای سپاه و فریدون عباسی، دانشمند هسته‌ای، از جمله کسانی بودند که در ثانیه‌های نخست حمله اسرائیل هدف قرار گرفتند و کشته شدند.\n\nدر جریان همین جنگ، بمب‌افکن‌های بی‌ــ۲ آمریکا به دستور دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری ایالات‌متحده، برای حمله به تاسیسات هسته‌ای فردو، نطنز و اصفهان اعزام شدند و پس از آن، رئیس‌جمهوری آمریکا از نابودی کامل تاسیسات هسته‌ای جمهوری اسلامی خبر داد.\n\nدر این جنگ چندین پایگاه نظامی، مراکز مرتبط با برنامه موشکی و هسته‌ای و همچنین برخی مقرهای سپاه پاسداران نیز هدف قرار گرفتند.\n\n**فعال شدن مکانیسم ماشه**\n\nمردم ایران تابستان ۱۴۰۴ را با دشواری‌های بسیار و قطعی‌های طولانی‌مدت برق و آب سپری کردند. صعود قیمت‌ کالاهای اساسی هم ادامه یافت و گرانی‌ها باعث شد سفره‌های مردم بیش از هر زمان دیگری کوچک شود. در این اوضاع، پزشکیان که حل مشکلات اقتصادی را وعده داده بود، با دستور خامنه‌ای، از مذاکره با آمریکا خودداری کرد و در نهایت مکانیسم ماشه با تصمیم کشورهای اروپایی فعال شد.\n\nمکانیسم ماشه که در متن توافق هسته‌ای سال ۲۰۱۵ پیش‌بینی شده بود، به کشورهای عضو اجازه می‌داد در صورت نقض تعهدات از سوی جمهوری اسلامی ایران، تمامی تحریم‌های سازمان ملل را که پیش‌تر لغو شده بودند، دوباره برقرار کنند.\n\n**دی ماه خونین و انقلاب ملی ایران**\n\nمهم‌ترین رخداد داخلی ایران طی دو سال اخیر که به‌عنوان یکی از تکان‌دهنده‌ترین وقایع در تاریخ و حافظه جمعی مردم ثبت شده، کشتار وسیع معترضان و حتی رهگذران در سراسر ایران است.\n\nاین اعتراض‌های مردمی که از اوایل دی‌ماه با اعتصاب بازاریان در اعتراض به سقوط بی‌سابقه ارزش پول، تورم و رکود شدید اقتصادی آغاز شدند، خیلی زود ابعاد بسیار گسترده‌تری پیدا کردند و معترضان در نقاط مختلف ایران شعار «این آخرین نبرده، پهلوی برمی‌گرده» سر دادند؛ شعاری که از ابتدای سال در اعتراض‌های مختلف شنیده می‌شد، اما در دی‌ماه با گسترده‌تر شدن اعتراض‌ها در نقاط بیشتری از خاک ایران طنین‌انداز شد. تا اینکه شاهزاده رضا پهلوی فراخوان تجمع خیابانی در روزهای هجدهم و نوزدهم دی‌ماه را صادر کرد.\n\nحکومت که از به خیابان آمدن میلیون‌ها ایرانی با شعارهایی در حمایت از خاندان پهلوی به‌شدت ترسیده بود، عصر پنجشنبه هجدهم دی‌ماه اینترنت را قطع کرد و در تاریکی دیجیتال، بزرگ‌ترین کشتار خیابانی تاریخ معاصر را رقم زد.\n\n**حمله آمریکا و اسرائیل و حذف خامنه‌ای**\n\nپس از سرکوب وسیع مردم در دی‌ماه، رئیس‌جمهوری ایالات‌متحده آمریکا طی چندین موضع‌گیری، کارگزاران جمهوری اسلامی را تهدید کرد چنانچه کشتار معترضان را ادامه دهند، هدف قرار می‌گیرند. او در پیامی دیگر به ایرانیان معترض قول داد به آنان «کمک» خواهد کرد.\n\nدر نهایت صبح روز نهم اسفندماه در حمله به مجتمع رهبری در خیابان پاستور تهران، علی خامنه‌ای، رهبر جمهوری اسلامی، و تعدادی از فرماندهان نظامی کشته شدند. پس از آن نیز هزاران هدف نظامی، انتظامی و مراکز سرکوب در نقاط مختلف ایران هدف قرار گرفتند.\n\nجمهوری اسلامی با ایجاد محدودیت در تنگه هرمز و حمله موشکی و پهپادی، جنگ منطقه‌ای راه انداخت. هم‌زمان مجتبی خامنه‌ای را نیز به‌عنوان جانشین علی خامنه‌ای معرفی کرد. در حالی‌ که درباره برگزاری جلسه مجلس خبرگان برای انتخاب رهبر جدید حرف و حدیث‌ها بسیار بود.\n\nاکنون نزدیک به سه ماه از قطعی یا اختلال شدید اینترنت در ایران می‌گذرد و سایه جنگ و ناامنی همچنان بر سر کشور سنگینی می‌کند. جمهوری اسلامی نیز هم‌زمان با افزایش فشارهای امنیتی، برای مهار نارضایتی‌های عمومی به صدور و اجرای احکام اعدام علیه معترضان و مخالفان روی آورده است.\n\nدر سوی دیگر، مردم ایران زیر فشار تورم، گرانی، بحران انرژی، تعطیلی گسترده کسب‌وکارها، قطعی اینترنت و فروپاشی معیشت روزگار می‌گذرانند و به نقطه پایان این روزها که سرنگونی جمهوری اسلامی است، امیدوارند.\n\nایران\n\nمرگ رئیسی\n\nکشته شدن علی خامنه‌ای\n\nجنگ جمهوری اسلامی با آمریکا و اسرائیل\n\nاسماعیل هنیه\n\nسید حسن نصرالله\n\nآتش بس جنگ\n\nگرانی\n\nتورم\n\nحمله موشکی\n\nبرنامه هسته‌ای\n\nمکانیسم ماشه\n\nتحریم‌های بین‌المللی\n\nپس از مرگ رئیسی، جمهوری اسلامی با زنجیره‌ای از تحولات کم‌سابقه مواجه شد، از جنگ با آمریکا و اسرائیل تا کشته‌شدن علی خامنه‌ای\n\nایندیپندنت فارسی\n\nپنج شنبه, مه 21, 2026 - 01:00\n\n> <p dir=\"rtl\">علی خامنه‌ای و ابراهیم رئیسی‌ــ Khamenei.ir</p>\n\nسیاسی و اجتماعی\n\nrelated nodes:\n\nواکنش ناچیز بازار نفت به مرگ رئیسی\n\nبا کشته شدن خامنه‌ای، جمهوری اسلامی عملا در آستانه فروپاشی قرار گرفت\n\nروایت حمله‌ای که به کشته شدن خامنه‌ای انجامید؛ موشک اسرائیلی از لبه فضا شلیک شد\n\nType:\n\nnews\n\nSEO Title:\n\nهلی‌کوپتر، جنگ و پاستور؛ روایتی از دو سال پرحادثه جمهوری اسلامی\n\nInner related node:\n\nواکنش ناچیز بازار نفت به مرگ رئیسی\n\nبا کشته شدن خامنه‌ای، جمهوری اسلامی عملا در آستانه فروپاشی قرار گرفت\n\nروایت حمله‌ای که به کشته شدن خامنه‌ای انجامید؛ موشک اسرائیلی از لبه فضا شلیک شد\n\ncopyright:",
  "title": "هلی‌کوپتر، جنگ و پاستور؛ روایتی از دو سال پرحادثه جمهوری اسلامی"
}